Greinin birtist í Uppeldi 3.tbl. 21. árg. sumar 2008
Soffía Bæringsdóttir

Talið er að um fimmtán prósent para glími við ófrjósemi og þurfi að fá utanaðkomandi aðstoð, t.d. með tæknifrjóvgun. Notkun nálastungna samfara meðferð hefur reynst vel og hefur sú þjónusta verið í boði undanfarin ár hjá 9 mánuðum. Nýjasta þjónustan er að fylgja pörum í uppsetningu þar sem stungið er bæði fyrir og eftir uppsetningu. Uppeldi ræddi við Guðlaugu Maríu Sigurðardóttur, ljósmóður og nálastungusérfræðing hjá 9 mánuðum.

Nálastungur hafa verið notaðar frá örófi alda og bárust upphaflega frá Kína til Vesturlanda. Í Kína hafa nálastungur verið notaðar í gegnum aldirnar við flestum kvillum og ekki síst til þess að auka frjósemi; „Meðferð með nálastungum gengur út að á jafna flæði orkubrautanna  á líkamanum. Orkubrautirnar svokallaðar  eru tólf talsins og næra allan líkamann með lífsorkunni „Qi”. Samkvæmt hefðbundnum kínverskum læknisfræðum er talið að sjúkdómar og þjáningar stafi af orkuójafnvægi sem megi laga með því að stinga nálum í svokallaða nálastungupunkta staðsetta á orkubrautunum. Lélegu orkuflæði má  líkja  við á sem stíflast. Ef við sjáum fyrir okkur á sem rennur  með spýtum í og ein spýta stoppar við bakka og svo önnur þar til uppistöðulón hefur myndast þá er komin stífla eða ójafnvægi. Þetta má heimfæra yfir á orkuflæði líkamanns. Með að stinga nálum á ákveðna staði má losa stífluna og koma þannig jafnvægi á orkuflæði líkamanns að nýju. Þetta er meðal annars hugmyndafræðin bakvið beitingu nálastungna til að auka fjósemi og að gera legið aðlaðandi stað fyrir frjóvgað egg til að festa sig.  Samkvæmt kínverskum fræðum eru tvær ástæður fyrir ófrjósemi. Sú fyrri er vegna “blokkeringa í legi”, það er að segja vegna einhverrar hindrunar á orkuflæði til legs. Hin ástæðan er sú að legið er “orkulaust”,  það býr ekki yfir nægri næringu til að geta fóstrað frjóvgað egg.  Á vesturlöndum eru  ófrjósemisvandamál  skilgreind á annan hátt. Við tölum til dæmis um ekkert eða óreglulegt egglos, lokaða eggjaleiðara, léleg egg, legslímuflakk, samgróninga og fleira   segir Guðlaug María. Hún segir líka að þrátt fyrir að notkun nálastungna hafi sýnt marktækt jákvæðari árangur í mörgum rannsóknum sé í vestrænum vísindum ekki hægt að festa hönd á afhverju það er þar sem orka og orkuflæði er meira í hugtakaformi heldur en það sé beinlínis mælanlegt.



Rannsóknir sýna árangur
Tiltölulega lítið hlutfall frjósemisaðgerða heppnast vel, um þrjátíu prósent uppsetninga á frystum fósturvísum  heppnast  hjá ART Medica „Þrátt fyrir að hlutfallið sé ekki hærra er það með því hæsta sem gerist í heiminum og því ekki að undra að fólk vilji styðja við hverja meðferð og auka líkur á þungun. Meðferðin hjá 9 mánuðum  miðar að því að auka blóðflæði í legi og líkamanum öllum og hafa jákvæð áhrif á slímhúð legs og gefa andlega og líkamnlega slökun. Þannig reynum við að koma jafnvægi á því meðferðin reynir mikið á líkamann. Það er verið að keyra líkamann niður og  upp aftur og það tekur á.  Það má ekki vanmeta andlega þáttinn,  hver meðferð tekur mikið á” segir Guðlaug María og bætir við „Við fáum oft konur til okkar í örvun, til að auka líkur á að meðferð takist. Við setjum þeim engar meðferðarskorður en mælum með að þær komi 2-5 sinnum á meðan meðferð stendur.  Rannsóknir benda til þess að með blandaðri meðferð náist betri árangur, í Þýskri rannsókn fór þungunartalan úr tæpum 27 prósentum upp í árangur í 42 prósent tilfella. Önnur sýndi hækkun úr 21 prósenti og upp í 33 prósent. Þunganir sem svo halda áfram fóru úr átján prósentum í 28 prósent í viku 18”
Ýmsar aðrar rannsóknir styðja þessar niðurstöður sem vitnað er til og jákvæður árangur yfirleitt yfir tíu prósent milli samanburðarhópa.

Ástæður ófrjósemi er ekki alltaf hægt að rekja eða í um þrjátíu prósent tilfella; „Stundum er ekki hægt að benda á hvað veldur ófrjóseminni en ákveðnir þættir ýta undir vandann eins og til dæmis lífstíllinn okkar. Mataræði, hreyfingarleysi og streita allt hefur þetta áhrif. Til að auka líkur á á þungun  þarf fólk oft alveg að taka sig í gegn og leggja á sig heilmikla vinnu meðal annars með því að endurskoða lífsstíl og mataræði. Stundum fáum við til okkar pör í meðferð þar sem nálastungurnar eru bara hluti af stærri pakka, þau fara þá til næringarráðgjafans sem starfar með okkur og fara yfir sín mál. Við þurfum að hugsa um að næra okkur vel og rétt andlega og líkamlega, líka börnin okkar. Þau þarf að næra strax frá fyrsta degi ekki bara frá fæðingu.”

Karlmennirnir eftir heima
Spurð um hvort karlmenn hafi komið í nálastungumeðferð til þeirra segir hún þá vanta „en þó þeim þyki erfitt að viðurkenna það getur verið ýmislegt að og þeir þurfa aðstoð líka. Þeirra meðferð tekur aðeins lengri tíma eða um þrjá mánuði sem er tíminn sem það tekur að byggja sæðisfrumurnar upp. Á þeim tíma er best ef þeir koma til okkar einu sinni í viku eða  sex til átta sinnum allt eftir því við hvað er verið að fást. Það er til dæmis áhyggjuefni hve mikið gæði sæðis er að rýrna eins og kannanir í Danmörku hafa bent til og raunar um allan hinn vestræna heim. Meðferðir útaf lélegu sæði, of lágu testesteróni og fleiru eykst sífellt. Rannsóknir sem kanna tengsl á notkun nálastungna og frjósemi karla eru ekki eins margar og hjá konum en einhverjar þeirra  sýna frammá aukna frjósemi, fleiri sæðisfrumur og aukinn hreyfanleika. Svo gleymist stundum að horfa til andlegu hliðarinnar hjá körlunum, þetta er heilmikið álag á þá líka og streitan getur verið mjög mikil” segir Guðlaug María.



Fylgd
Nýlega var byrjað að bjóða pörum upp á fylgd í sjálfa uppsetninguna, sem er nýmæli hér á landi. Guðlaug María segir litla reynslu komna enn; „Við byrjuðum að bjóða upp á þessa þjónustu núna í maí og mætum með pörum í uppsetninguna. Þá fá konur nálastungu strax fyrir og strax eftir uppsetningu og annars eftir þörf þennan tíma sem við erum með þeim á staðnum. Þannig freistum við þess að ýta undir jákvæða útkomu.  Æskilegt er að konur sem aldrei hafa farið í nálastungu hafi komið til okkar að minnsta kosti einu sinni áður,  við viljum vera vissar um að nálastunga henti því fólk tekur misvel  við nálastungum, um tíu prósent tekur mjög illa eða ekkert við. Það er líka mikilvægt að hitta fólk áður og fara yfir sögu þess með því. Fyrst þegar fólk kemur fyllum við út ítarlegan spurningarlista svo við getum miðað meðferðina við einstaklinginn. Þær konur sem velja fylgd eru oftast að fara í endurtekna meðferð og oft orðnar vondaufar. Með því að fá okkur til liðs við sig og notast við nálastungur gefum við þeim nýja von án þess að byggja skýjaborgir. Eins og staðan er núna höfum við fylgt fimm konum í uppsetningu og tölfræðin er ennþá fimmtíu prósent” segir hún og hlær. „Ein hefur fengið jákvætt, önnur neikvætt og svo bíðum við eftir niðurstöðum frá þremur.”

Konur finna misvel fyrir verkunum af nálastungunum „Margar konur tala um að þær séu slakari, sofi betur eftir nálastungurnar og séu almennt bjartsýnari. Oft er talað um að fót og handkuldi hafi minnkað sem er gott merki um að við séum að gera eitthvað rétt því þá er flæðið um líkamann orðið betra. Þó svo að aukaverkanir séu þekktar eru þær mjög vægar, konur tala um að þær séu dasaðar og þreyttar og því biðjum við þær að taka því eins rólega og hægt er eftir að þær hafa komið til okkar” segir Guðlaug María.

Guðlaug María segir þær konur sem nýtt hafi sér fylgd í uppsetningu allt hafa verið konur sem ítrekað hafa fengið neikvætt úr fyrri uppsetningum og vilji gera allt til þess að hámarka árangur; „Við eigum eftir að sjá betur hverjir koma til með að notfæra sér þjónustuna. Það gæti svo sem verið að kostnaðurinn stoppi einhverja, því ekki er þetta gefins og hvergi styrkt. En þegar kona hefur fengið neikvætt leggst það á sálina ofan á allt hitt. Nálastungurnar hafa kveikt aftur neista hjá þessum pörum og þau finna aftur til bjartsýni. Það eitt og sér er heilmikill árangur og mikilsvirði því kollurinn þarf að fylgja með” segir Guðlaug María að lokum.